Auteur: Veldleeuwerik

Natuur is een enorme inspiratiebron voor kunstenaars. Of het nu gaat om muziek, schilderijen of gedichten. Al eeuwen lang halen mensen voor hun creaties inspiratie uit de natuur. Zo ook de 17e-eeuwse kunstschilder Paulus Potter. Hij schilderde vooral koeien in het landschap en is beroemd geworden met het schilderij De Stier. Potter trok vaak de natuur in om schetsen te maken van het landschap. Schilderes Jhonie van Boeijen trad voor het tv-programma De Gezonken Meesters in zijn voetsporen en maakte onder meer in Lentevreugd schetsen van elementen die ze voor reconstructie van het schilderij De Groote Ossendrift van Paulus Potter zou kunnen gebruiken. Jhonie kreeg de opdracht om het schilderij zo te reconstrueren, alsof het rechtstreeks uit het atelier van de grootmeester komt. In Lentevreugd schetste ze onder meer de kastanjebomen. Deze komen terug in haar schilderij.
Het tv-programma De Gezonken Meesters (aflevering 1 van 19 januari 2025) is nog terug te zien op NPO Start.

Terwijl Nederland Sinterklaas vierde, gebeurde er in Lentevreugd iets bijzonders. Een rel (een gegraven duinbeek) in het midden van het gebied dreigde dicht te groeien en ‘land’ te worden. Om het water te behouden, hebben vrijwilligers van Staatsbosbeheer de begroeiing in de zogenaamde middenrel verwijderd en werd de rel weer zichtbaar. Vervolgens is de dop van de doorvoerbuis die van de centrale plas naar rel loopt, er af gehaald en begon het water te stromen. Dit gebeurde op 5 december in aanwezigheid van twee boswachters van Staatsbosbeheer.
Vanaf de rel stroomt het water het gebied uit naar de Oude Rijn.  Dit soort overgangsgebieden waarbij duinwater via rellen naar de polder stroomt, vind je nergens meer in Nederland.

Als herfst haar kou en regen brengt
wordt toch de zomer iets verlengd
dat merkt men aan de vleugelslag
van een libelle die ik zag

de zomer spiegelt in haar vlucht
bij het zien tegen blauwe lucht
ik denk aan zomervlinders
boven gras en warme grond

en op een plant
die hier eens stond
wachtend op lente met haar zon

de libelle – die ik niet verzon
maar wind en regen die zij trotseert
haar vleugelslag nog niet verleerd

© Henry van Sanderburg, november 2024

In deze tijd trekken nog steeds vogels naar hun winterverblijven. Sommigen vliegen aan een stuk door. Zonder te stoppen vliegen ze dagenlang vele kilometers. Anderen pauzeren onderweg om te eten. Op 23 oktober werd er melding gedaan van een doortrekkende hop in Lentevreugd. En voor zo’n zeldzame doortrekker gaan de harten van vogelaars sneller kloppen. Dus hoplakee, op naar Lentevreugd. De hop vertrok de volgende dag. Lynsey van Foreest was een van de gelukkigen die de hop heeft gezien en gefotografeerd.
Overigens was het niet de eerste keer dat een hop Lentevreugd aandeed. Dat gebeurde eerder in 1995 en 2006 (bron: Bas v.d. Burg).

Een natuurwandeling of mindfulness wandeling maken, een yogales volgen, een liggend schilderij maken, muziek luisteren; het kon allemaal op zaterdag 7 september in Lentevreugd tijdens Fête de la Nature. De organisatoren – Stichting Leeuwerikfonds, IVN Leiden en Groene Meent Wassenaar – kijken er met plezier op terug. Het was dan ook een prachtige nazomerdag. Heerlijk om buiten te zijn en van de natuur in Lentevreugd te genieten; tijdens een wandeling of vanaf een yogamatje. Ongeveer 25 volwassenen en kinderen namen deel aan de verschillende activiteiten. Na afloop daarvan was er live muziek en een hapje en drankje van sponsor Ekoplaza Wassenaar. De organisatoren danken Staatsbosbeheer, Hannelore Middel, Lotte Bok, de muzikanten en Fonds Wassenaar voor de medewerking en ondersteuning. Mede dankzij hen was het een geslaagde dag.

Het broedseizoen is voorbij. Broedvogels verlaten Lentevreugd en vliegen veelal naar het zuiden om in warmere gebieden te overwinteren. Andere vogels zijn op doortrek en maken in Lentevreugd een tussenstop om op te vetten, want voor zo’n lange reis is veel energie nodig. Een paar weken lang was er in Lentevreugd een jonge purperreiger is zien. Hij was aan het foerageren in de centraal gelegen plas. In eerdere jaren stond die plas in de zomer droog. Dat was dit jaar niet het geval, omdat het in het voorjaar en de vroege zomer veel heeft geregend. Ook de dodaars profiteerden hiervan en brachten dit jaar met succes jongen groot. De purperreiger is net als veel andere broedvogels vertrokken. Maar Lentevreugd is tegelijkertijd een overwinteringsgebied voor andere vogelsoorten, zoals de watersnip. Die zijn inmiddels gearriveerd. En zo is Lentevreugd het hele jaar interessant voor vogelliefhebbers.

Het broedseizoen is voorbij en dat betekent dat de vrijwilligers van Staatsbosbeheer weer zijn gestart met de beheerwerkzaamheden in Lentevreugd. Op donderdag 15 augustus kwamen zij op het Leeuwerikveld bij elkaar om daar de kruidenrijke vegetatie te maaien. Die staat behoorlijk hoog als gevolg van de vele regen van de afgelopen tijd. Op verschillende plaatsen zal er twee keer gemaaid worden met als doel om het veld zoveel mogelijk te verschralen. Het maaisel wordt bij elkaar geharkt en afgevoerd. Op deze manier worden gunstige omstandigheden gecreëerd voor de veldleeuwerik. Zoals elk jaar houden de vrijwilligers ook bramenstruiken in toom, omdat die dreigen te gaan woekeren. 

Op zaterdag 7 september vieren we het Feest van de Natuur in Lentevreugd. Vanaf 12.30 uur is iedereen welkom op het parkeerterrein van Lentevreugd. Ga mee met een wandeling in het gebied, ervaar de natuur tijdens mindfulness of volg een yogales. Deze activiteiten starten om 13.00 uur en duren ongeveer een uur.

Wandeling, mindfulness of yoga
Tijdens de wandeling vertelt een natuurgids van IVN over de geschiedenis van Lentevreugd, een voormalig bollengebied en staat stil bij de dieren en planten die er voorkomen. Kinderen die meewandelen verzamelen onderweg allerlei natuurschatten. Na de wandeling wordt daarmee een liggend schilderij gemaakt. Je kunt ook kiezen voor een yogales, die gegeven wordt door Hannelore Middel. Het is een laagdrempelige en eenvoudige les, geschikt voor beginners en gevorderden. Neem wel zelf een matje of stevig kleedje mee. En de mindfulness is onder leiding van Lotte Bok.

Muzikale afsluiting
Na de wandeling, mindfulness of yogales is er mogelijkheid om gezellig na te praten onder het genot van een drankje en hapje van sponsor Ekoplaza Wassenaar. Ondertussen wordt er gewerkt aan het liggende schilderij en kunnen de kinderen ook nog stropoppen maken. En natuurlijk is er muziek. Reden genoeg om 7 september naar Lentevreugd te komen en samen het feest van de natuur te vieren. De diverse activiteiten zijn geschikt voor mensen van alle leeftijden. Het feest duurt van 12.30 uur tot ongeveer 16.00 uur. De organisatie is in handen van IVN Leiden/ Fête de la Nature en de Groene Meent Wassenaar, met ondersteuning van Staatsbosbeheer.

Aanmelden
Je kunt je aanmelden via de website van Fête de la Nature

Vanaf eind maart begint het broedseizoen van de veldleeuwerik. In een goed jaar hebben paartjes twee tot drie legsel. Een legsel bevat tussen de twee en vijf eitjes. De nesten zijn goed verborgen op de grond, maar wel in een open veld. In een bepaald deel van Lentevreugd – het zogenaamde Leeuwerikveld – zijn vrijwilligers actief om gunstige broed- en voedselomstandigheden voor deze prachtige vogel te creëren. De veldleeuwerik weet Lentevreugd steeds beter te vinden, maar gaan ze er ook broeden? Eind februari zijn er drie veldleeuweriken gezien, waarvan een mannetje zich ook heeft laten horen. Er kan sprake zijn van doortrekkende vogels, want het broedseizoen is dan nog niet begonnen. Half maart en eind maart is een veldleeuwerik baltsend/zingend gemeld. In april is op Waarneming.nl 12 keer doorgegeven dat er een veldleeuwerik is gezien en gehoord, in mei 8 keer en in juni 7 keer. Ook aan het begin van juli is er een melding gedaan. Dus nu maar hopen dat er echt sprake is van een broedgeval. 

Onlangs bracht Vogelclub Katwijk het Jaaroverzicht 2023 uit, waarin de vogelclub een overzicht geeft van de broedvogels in Berkheide, Coepelduynen en Lentevreugd. Bas van der Burg telt al jaren broedvogels in Lentevreugd. Uit zijn gegevens blijkt dat de knobbelzwaan, dodaars, pimpelmees, spotvogel, winterkoning en Cetti’s zanger het goed doen in Lentevreugd. Het aantal getelde territoria van deze vogels is in 2023 significant hoger dan het gemiddelde van de voorafgaande tien jaar. Minder goed gaat het met de kauw en groene specht. De veldleeuwerik staat in het overzicht van 2023 vermeld met twee territoria. Toch is het de vraag of er in 2023 twee paartjes veldleeuwerik hebben gebroed. Een veldleeuwerik die zich na 15 mei zingend laat horen wordt namelijk volgens de gehanteerde SOVON meetmethode als broedvogel genoteerd. Zo is er ook op 28 mei 2024 een zingende veldleeuwerik waargenomen. Maar wat bleek: de vogel vloog al zingend over de Katwijkseweg naar het nabij gelegen voormalige vliegveld Valkenburg. Wellicht broedde hij daar, want bekend is dat op het vliegveld meerdere veldleeuweriken broeden.