Auteur: Veldleeuwerik

Minister Van Essen van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur heeft de officiële status verleend aan Nationaal Park Hollandse Duinen. De status geldt voor die delen van Hollandse Duinen die op dit moment al planologische bescherming hebben, op het gebied van natuur, waterkwaliteit, cultureel erfgoed of recreatie. De provincie Zuid-Holland had de aanvraag namens de ruim 60 partners bij het ministerie ingediend. De partners werken samen om de kwaliteiten van de Hollandse Duinen te behouden en verder te ontwikkelen, en om de bewoners en bezoekers van het gebied te laten genieten. Door de toekenning kan Nationaal Park Hollandse Duinen aanspraak maken op financiële ondersteuning van het rijk. Hiermee kan het projecten blijven aanjagen waar de overheden, natuurbeheerders en ondernemers gezamenlijk aan werken.

Het samenwerkingsgebied van Nationaal Park Hollandse Duinen beslaat de brede kuststrook van Hoek van Holland tot Hillegom en omvat 453 km². Het bestaat uit duinen, stranden, landgoederen, bossen, groene parken, veenweiden, bollenvelden, dorpen en steden. Het gebied met de status nationaal park ligt in het samenwerkingsgebied en is 183 km² groot en omvat de belangrijkste natuurkernen en wateren.

Op 7 februari 2026 overleed Nico de Haan. Hij was ambassadeur van Vogelbescherming Nederland en heeft dertig jaar bij deze organisatie gewerkt. In het voorjaarsnummer van het blad Vogels schreef Paula Huigen een ‘In Memoriam’ over hem. Over zijn werkend leven, zijn passie voor vogels, de boeken die hij er over schreef en zijn mediaoptredens. Al vanaf zijn jeugd keek Nico naar vogels en raakte zo enthousiast dat hij de kennis die hij in de loop der jaren opdeed enthousiast deelde met anderen: in zijn boeken, tijdens excursies en op radio en tv. Wie kent hem niet van het onderhoudende en soms humoristische tv-programma Baardmannetjes dat Nico de Haan samen met cabaretier Hans Dorrestijn presenteerde.

Bij gelegenheid mocht Nico mensen graag schetsen naar een vogelsoort. Een onstuimige geest typeerde hij als een snel en behendig tussen bomen manoeuvrerende sperwer. Een geduldig karakter was de blauwe reiger aan de slootoever, bewegingsloos als beeldhouwwerk een prooi afwachtend. Volgens Paula Huigen zou je Nico zelf misschien het beste als veldleeuwerik kunnen typeren. Ze schrijft: Buiten, in het open veld, daar was hij in z’n element. Zoals een zingende veldleeuwerik hoog in de lucht, aanschouwde Nico de wereld en verspreidde hij zijn verhaal. Wij kunnen Nico niet beter eren dan goed voor de vogels en natuur te blijven zorgen. Moge hij in vrede zijn, ‘bij de leeuwerke in de lucht’.

‘k heb u dikwijls nagekeken
vruchtloos, in uw hooge vlucht,
ende mijne ziel geleken
bij de leeuwerke in de lucht

Guido Gezelle, 1857
strofe uit het gedicht  gedicht “Aan de leeuwerke in de lucht” 

Artikel gebaseerd op het In Memoriam over Nico de Haan door Paula Huigen in het blad Vogels, voorjaar 02/2026, pagina 10-11.

lente toont gezicht
bloemen doen hun frisse plicht
paarden staan in’t licht
vogels in het hoge blauw
einde van het wintergrauw

©Henry van Sanderburg,
maart 2026

Twintig jaar geleden stonden er nog bloembollen te bloeien in Lentevreugd. Na de omvorming tot natuurgebied ziet het er tegenwoordig heel anders uit. Hoewel…..hier en daar komt er nog wel eens een verlaten bolletje tevoorschijn, zoals een narcis of krokus. De bloembollen hebben plaatsgemaakt voor glooiend bloemrijk grasland met duinvalleien, poelen en struikgewas. Bij de herinrichting zijn sleedoorns aangeplant en die staan nu prachtig in bloei. Een zee aan witte bloemen. Wilgen hebben zich spontaan in Lentevreugd gevestigd. Ze bloeien met wollige katjes. De bloesem is cruciaal voor bijen en hommels die naarstig op zoek zijn naar nectar en stuifmeel. De sleedoorns en wilgen luiden de lente in. Dat het lente is zie je ook goed aan de mannetjes wilde eend en slobeend. De mannetjes (woerden) zijn in deze tijd van het jaar op z’n mooist. Met hun opvallende groene kop proberen ze indruk te maken op de vrouwtjes.

In de Noordrand (voorheen Groene Zone) is vorig jaar een nieuw weidevogelgebied aangelegd. Het werk in het gebied gaat verder. Nu wordt er hard gewerkt aan het herstellen van het slotenpatroon bij het voormalige vliegkamp Valkenburg. Bij de aanleg van het vliegveld en het verlengen van de landingsbaan zijn de sloten destijds dichtgegooid. Het opnieuw graven van de sloten is van belang voor waterberging bij hevige regenval. De onderbroken tankgracht zal ook worden hersteld, waarbij de steile oevers worden afgegraven en er ecologische oevers ontstaan. Het werk moet voor het begin van het broedseizoen (media maart) klaar zijn. Onlangs is er groen licht gegeven voor de bouw van de nieuwe woonwijk Valkenhorst. De vraag is wat dat zal betekenen voor de daar broedende veldleeuweriken. Gaan zij gebruik maken van het nieuwe weidevogelgebied? En werkt dat weidevogelgebied als springplank voor veldleeuweriken om te gaan broeden in het vlakbij gelegen Leeuwerikveld in Lentevreugd? We gaan het zien. 

Het is degenen die geregeld in Lentevreugd wandelen wellicht al opgevallen dat er al een tijdje geen Konikpaarden meer lopen. Afgelopen week hebben de Schotse Hooglanders gezelschap gekregen van drie Exmoorpony’s. Het zijn jonge hengsten. Exmoors zijn een ondersoort van het Europese wilde paard. Er is voor dit ras gekozen, omdat ze beter bestand zijn tegen hoefbevangenheid dan Koniks. Hoefbevangenheid is een ontsteking tussen de hoefwand en het hoefbeen. (foto’s van Wilma Guyt)

Het winterse weer van de afgelopen dagen levert hinder op voor het verkeer en openbaar vervoer, maar zorgt ook voor sneeuwpret en mooie plaatjes in de natuur. Zoals in Lentevreugd, waar nu behoorlijk wat sneeuw ligt. De zwarte Schotse Hooglander contrasteert prachtig met het wit van de sneeuw. Al snel wordt het hem ‘zwart voor de ogen’ als een grote zwerm spreeuwen opvliegt. Twee vogels met een oranje borst vallen nu extra goed op in de kale struiken: de roodborst en ijsvogel. Als je wat kleine vogels op ziet vliegen zouden dat wel eens graspiepers of veldleeuweriken kunnen zijn. Op dit moment verblijft er een groep van meer dan twintig graspiepers of veldleeuweriken in Lentevreugd.

…het zijn vrijwilligers van Staatsbosbeheer die in Lentevreugd bramenstruiken en meidoornstruiken snoeien en uitsteken. Op de vrijgekomen plek kan zich een meer kruidenrijke vegetatie ontwikkelen die past bij het streven naar het beheertype ‘vochtig hooiland’. Bramen en meidoorns zijn op zich waardevolle planten, waar bijvoorbeeld vogels beschutting en voedsel vinden. Nadeel is alleen dat ze erg gaan woekeren en andere planten verdringen. Om dat te voorkomen worden ze bij het Leeuwerikveld met wortel en tak verwijderd, zodat het veld groter wordt en er een verbinding komt met de verderop gelegen rel. Het doel is om het Leeuwerikveld aantrekkelijk te maken voor de veldleeuwerik om er te gaan broeden. Het verwijderen van braam en meidoorn is zwaar werk, maar goed gereedschap is het halve werk. De Stichting Leeuwerikfonds is dan ook dankbaar voor de voucher van het Cultuurfonds Zuid-Holland en de Groene Motor die het mogelijk maakte om een gemotoriseerde bosmaaier aan te schaffen.

Na de prachtige lente en zomer is het nu toch echt herfst. Een paar herfstplaatjes uit Lentevreugd…

Op 1 oktober 2025 overleed primatologe Jane Goodall. Ze was wereldwijd bekend vanwege haar baanbrekende onderzoek naar chimpansees in Tanzania en wijdde haar leven aan natuurbescherming. Tot op hoge leeftijd reisde ze de wereld rond om hoop en inspiratie te verspreiden voor toekomstige generaties. Hugo Woudenberg, lid van het bestuur van de Stichting Leeuwerikfonds, had het geluk haar in 2015 in Wassenaar te ontmoeten. Ze was eregast bij een veiling van werkstukken die leerlingen van drie middelbare scholen in Wassenaar hadden gemaakt in het kader van het project Artist for Nature. De opbrengst van de veiling was bestemd voor de Stichting Leeuwerikfonds, dat de aanleiding vormde om een stichting op te richten. Met Jane Goodall geloven we in de veerkracht van de natuur en volgen we onze droom; we maken Lentevreugd weer geschikt als broedplek voor de veldleeuwerik.