Auteur: Veldleeuwerik

Na weken van droogte viel de afgelopen dagen eindelijk weer wat serieuze neerslag en dat is goed nieuws voor de natuur. Het was al zo lang droog dat elk beetje water welkom is. Toch is de regen van afgelopen dagen onvoldoende om in één keer de droogte te verhelpen. Het neerslagtekort is sinds januari opgelopen tot gemiddeld ruim 300 millimeter. Dat is dusdanig hoog dat de neerslag van de afgelopen dagen te weinig is om de lage grondwaterstanden aan te vullen. Volgens Natuurmonumenten is er een langere periode nodig waarin er meer regen valt dan er water verdampt. Het kan zeker tot eind winter duren, voordat het tekort is aangevuld. Ook in Lentevreugd was de droogte duidelijk zichtbaar. Plassen vielen droog. De dieren moeten het doen met het beetje water wat er nog was in de randsloot en de plas langs de Katwijkseweg.

Het broedseizoen 2026 nadert zijn einde. Het duurt nog even voordat de broedvogelinventarisatie is afgerond en we kunnen zien hoe het de vogelsoorten dit jaar in Lentevreugd is vergaan. Wel kan al gemeld worden dat een paartje grauwe klauwieren twee jongen heeft voortgebracht. Vorig jaar deed een paartje pogingen om te broeden en dit jaar is het ook echt gelukt! Op bijgaande foto de twee net uitgevlogen jongen. Landelijk doet de grauwe klauwier het goed. De soort neemt flink toe, net als de dodaars, zeearend en oehoe. En dit jaar waren er opvallend veel kwartels. De toename lijkt het gevolg van gunstige weersomstandigheden gecombineerd met de bijzondere levensstrategie van de soort. Kwartels zijn opportunistische broedvogels en spelen snel in op veranderingen in het landschap en het weer. In het voorjaar is in Lentevreugd een paar dagen een kwartel gehoord.

Dit jaar bestaat Lentevreugd als natuurgebied 20 jaar. En dat gaan we vieren! Op 4 juli was er al een feestje voor de vrijwilligers in het gebied. Mede dankzij de vrijwilligers van Staatsbosbeheer die er beheerwerkzaamheden uitvoeren, is er een aantrekkelijk gebied ontstaan voor de veldleeuwerik. En dankzij de IVN gidsen kunnen bezoekers Lentevreugd in al haar pracht beleven. Als dank voor die betrokkenheid en inzet nodigde de Stichting Leeuwerikfonds de vrijwilligers met hun partners uit voor een feestje. Op het veld naast het parkeerterrein van Lentevreugd werden zij ontvangen met een glas bubbels. Na een presentatie over de ontwikkeling van Lentevreugd van bollengebied naar natuurgebied, maakte de groep een wandeling. Bij terugkomst genoten zij van een heerlijk koud buffet dat muzikaal werd opgeluisterd met liedjes over de natuur. Een speciaal woord van dank was er voor Hugo Woudenberg die 11 jaar geleden de Stichting Leeuwerikfonds oprichtte en de drijvende kracht is achter de vrijwilligersgroep van Staatsbosbeheer.
Later in het jaar – op 26 september – is er een feestelijke bijeenkomst voor bestuur, politiek en publiek met toespraken, interviews en wandelingen. Meer informatie hierover volgt op deze website, in de lokale kranten en op sociale media.

Het is zomer en als het erg warm is, is het heerlijk om verkoeling te zoeken in een natuurgebied. Maar zeker in deze periode zijn wij te gast in de natuur. In de lente en zomer hebben reeën, vossen, hazen, vogels en andere dieren de ruimte nodig om hun jongen veilig en gezond op te laten groeien. Dus houd je aan de regels en blijf in Lentevreugd op de gemarkeerde paden.

Opnieuw kampt de natuur deze zomer met droogte. Al vroeg in het jaar is de centrale plas in Lentevreugd opgedroogd. Dat komt omdat het voorgaande jaren te weinig heeft geregend om de grondwaterreserves te herstellen. Het neerslagtekort en de droogte zorgen voor grote uitdagingen voor planten en dieren in het gebied. Planten groeien minder goed en dieren vinden moeilijker voedsel. Op de foto’s zien we kievitsjongen, putters en een blauwborst speuren naar voedsel op de drooggevallen plas.

Minister Van Essen van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur heeft de officiële status verleend aan Nationaal Park Hollandse Duinen. De status geldt voor die delen van Hollandse Duinen die op dit moment al planologische bescherming hebben, op het gebied van natuur, waterkwaliteit, cultureel erfgoed of recreatie. De provincie Zuid-Holland had de aanvraag namens de ruim 60 partners bij het ministerie ingediend. De partners werken samen om de kwaliteiten van de Hollandse Duinen te behouden en verder te ontwikkelen, en om de bewoners en bezoekers van het gebied te laten genieten. Door de toekenning kan Nationaal Park Hollandse Duinen aanspraak maken op financiële ondersteuning van het rijk. Hiermee kan het projecten blijven aanjagen waar de overheden, natuurbeheerders en ondernemers gezamenlijk aan werken.

Het samenwerkingsgebied van Nationaal Park Hollandse Duinen beslaat de brede kuststrook van Hoek van Holland tot Hillegom en omvat 453 km². Het bestaat uit duinen, stranden, landgoederen, bossen, groene parken, veenweiden, bollenvelden, dorpen en steden. Het gebied met de status nationaal park ligt in het samenwerkingsgebied en is 183 km² groot en omvat de belangrijkste natuurkernen en wateren.

Op 7 februari 2026 overleed Nico de Haan. Hij was ambassadeur van Vogelbescherming Nederland en heeft dertig jaar bij deze organisatie gewerkt. In het voorjaarsnummer van het blad Vogels schreef Paula Huigen een ‘In Memoriam’ over hem. Over zijn werkend leven, zijn passie voor vogels, de boeken die hij er over schreef en zijn mediaoptredens. Al vanaf zijn jeugd keek Nico naar vogels en raakte zo enthousiast dat hij de kennis die hij in de loop der jaren opdeed enthousiast deelde met anderen: in zijn boeken, tijdens excursies en op radio en tv. Wie kent hem niet van het onderhoudende en soms humoristische tv-programma Baardmannetjes dat Nico de Haan samen met cabaretier Hans Dorrestijn presenteerde.

Bij gelegenheid mocht Nico mensen graag schetsen naar een vogelsoort. Een onstuimige geest typeerde hij als een snel en behendig tussen bomen manoeuvrerende sperwer. Een geduldig karakter was de blauwe reiger aan de slootoever, bewegingsloos als beeldhouwwerk een prooi afwachtend. Volgens Paula Huigen zou je Nico zelf misschien het beste als veldleeuwerik kunnen typeren. Ze schrijft: Buiten, in het open veld, daar was hij in z’n element. Zoals een zingende veldleeuwerik hoog in de lucht, aanschouwde Nico de wereld en verspreidde hij zijn verhaal. Wij kunnen Nico niet beter eren dan goed voor de vogels en natuur te blijven zorgen. Moge hij in vrede zijn, ‘bij de leeuwerke in de lucht’.

‘k heb u dikwijls nagekeken
vruchtloos, in uw hooge vlucht,
ende mijne ziel geleken
bij de leeuwerke in de lucht

Guido Gezelle, 1857
strofe uit het gedicht  gedicht “Aan de leeuwerke in de lucht” 

Artikel gebaseerd op het In Memoriam over Nico de Haan door Paula Huigen in het blad Vogels, voorjaar 02/2026, pagina 10-11.

lente toont gezicht
bloemen doen hun frisse plicht
paarden staan in’t licht
vogels in het hoge blauw
einde van het wintergrauw

©Henry van Sanderburg,
maart 2026

Twintig jaar geleden stonden er nog bloembollen te bloeien in Lentevreugd. Na de omvorming tot natuurgebied ziet het er tegenwoordig heel anders uit. Hoewel…..hier en daar komt er nog wel eens een verlaten bolletje tevoorschijn, zoals een narcis of krokus. De bloembollen hebben plaatsgemaakt voor glooiend bloemrijk grasland met duinvalleien, poelen en struikgewas. Bij de herinrichting zijn sleedoorns aangeplant en die staan nu prachtig in bloei. Een zee aan witte bloemen. Wilgen hebben zich spontaan in Lentevreugd gevestigd. Ze bloeien met wollige katjes. De bloesem is cruciaal voor bijen en hommels die naarstig op zoek zijn naar nectar en stuifmeel. De sleedoorns en wilgen luiden de lente in. Dat het lente is zie je ook goed aan de mannetjes wilde eend en slobeend. De mannetjes (woerden) zijn in deze tijd van het jaar op z’n mooist. Met hun opvallende groene kop proberen ze indruk te maken op de vrouwtjes.

In de Noordrand (voorheen Groene Zone) is vorig jaar een nieuw weidevogelgebied aangelegd. Het werk in het gebied gaat verder. Nu wordt er hard gewerkt aan het herstellen van het slotenpatroon bij het voormalige vliegkamp Valkenburg. Bij de aanleg van het vliegveld en het verlengen van de landingsbaan zijn de sloten destijds dichtgegooid. Het opnieuw graven van de sloten is van belang voor waterberging bij hevige regenval. De onderbroken tankgracht zal ook worden hersteld, waarbij de steile oevers worden afgegraven en er ecologische oevers ontstaan. Het werk moet voor het begin van het broedseizoen (media maart) klaar zijn. Onlangs is er groen licht gegeven voor de bouw van de nieuwe woonwijk Valkenhorst. De vraag is wat dat zal betekenen voor de daar broedende veldleeuweriken. Gaan zij gebruik maken van het nieuwe weidevogelgebied? En werkt dat weidevogelgebied als springplank voor veldleeuweriken om te gaan broeden in het vlakbij gelegen Leeuwerikveld in Lentevreugd? We gaan het zien.