Maaien en hooien op het Leeuwerikveld
Om de omstandigheden voor veldleeuweriken in Lentevreugd te verbeteren is er sinds 2011 een groep van gemiddeld tien vrijwilligers (mannen en vrouwen) actief. Zij maaien het gras en duinriet in een bepaald gedeelte van Lentevreugd dat het ‘Leeuwerikveld’ wordt genoemd. Het is de bedoeling dat de veldleeuwerik hier weer tot broeden komt. Na het maaien wordt het maaisel bij elkaar geharkt en naar een verzamelplek gebracht. Door het maaien en weghalen van het maaisel wordt de bodem verschraald, kan er weer licht op de bodem vallen en krijgen kruiden een kans om zich te ontwikkelen. In het begin werd het maaien en hooien uitbesteed aan een bedrijf, maar dit was een uitgave die het Leeuwerikfonds niet structureel kon opbrengen. Bovendien was de vilt-laag van afgestorven en langzaam verterend duinriet na het maaien nog bijna helemaal intact. In overleg met Staatsbosbeheer – de beherende instantie – is toen besloten dat de vrijwilligers het Leeuwerikveld jaarlijks zelf maaien en het maaisel handmatig bij elkaar harken, zodanig dat de vilt-laag als het ware werd afgekrabd. De vrijwilligers maakten hiervoor gebruik van een ruwterreinmaaier die via het Leeuwerikfonds is aangeschaft. Het grootste deel wordt meegenomen in het maaiplan voor heel Lentevreugd. Bepaalde stukken maaien zij heel kort om zoveel mogelijk te verschralen, maar op andere plekken maaien zij juist niet. Dit is het zogenaamde sinusbeheer. Het vele en harde werk heeft resultaat gehad: de begroeiing van het Leeuwerikveld is nu gevarieerder en het duinriet is minder dominant.
De laatste jaren wordt het in omvang vergrote Leeuwerikveld door Staatsbosbeheer (SBB) op grotere schaal mechanisch gemaaid. De vrijwilligersgroep maait dan de resterende delen en probeert een mozaïek te realiseren van een kruidenrijk grasland van gevarieerde dichtheid en hoogte. Veel tijd wordt ook besteed aan het zo goed mogelijk wegharken van het gemaaide gras. Hoe meer maaisel uit het terrein wordt weggevoerd, hoe effectiever en sneller de gewenste verschraling van het terrein plaats vindt.
Sinds een aantal jaren richt de vrijwilligersgroep zich ook op het in toom houden van de meidoorn- en braamstruwelen rond het Leeuwerikveld. Via het Leeuwerikfonds zijn met ondersteuning van een lokale ondernemer een bosmaaier en kettingstokzaag aangeschaft die het mogelijk maken braamstruwelen effectief aan te pakken. Voor de aanpak van de meidoornstruwelen worden nog steeds primair de schop en de takkenschaar/zaag gebruikt.
In 2025 werden tijdens het broedseizoen meerdere malen veldleeuweriken op het Leeuwerikveld waargenomen, maar er is nog geen broedgeval geweest.
Terugdringen van duinriet en duindoorn op het Vlinderveld
Naast het beheer op het Leeuwerikveld zijn de vrijwilligers ook actief aan de westkant van Lentevreugd. Doel is daar een gebied – het zogenaamde Vlinderveld – speciaal voor vlinders en andere insecten geschikt te maken. Het werk bestaat uit het maaien en afvoeren van duinriet en het uittrekken van duindoorn. Deze aanpak begint zijn vruchten af te werpen. Daar waar jaarlijks, stelselmatig het duinriet is gemaaid en duindoornopschot is weggehaald, wordt nu weer de moeraswespenorchis en driedistel aangetroffen. Ondanks al het harde werk blijft de situatie van vlinders moeilijk. De statistieken van de afgelopen jaren tonen helaas nog steeds een voortdurende achteruitgang in absolute aantallen en in soortenrijkdom.
Planteninventarisatie en vogelobservatie
De maai- en harkwerkzaamheden vinden plaats buiten het broedseizoen dat loopt van 15 augustus tot 15 maart. De vrijwilligersgroep is echter ook tijdens het broedseizoen actief; de groep brengt dan op een aantal plekken de vegetatie in kaart. De inventarisaties zijn bedoeld om veranderingen in de vegetatie te meten en om te kunnen vaststellen in hoeverre maaien en afvoeren van maaisel effectief is. Veel tijd wordt tijdens het broedseizoen ook besteed aan het observeren van vogels. Regelmatig worden tijdens de wandelingen 50 of meer verschillende soorten waargenomen.
Beleidsontwikkelingen en beheerplannen
In het kader van Natura 2000, Nationaal Park Hollandse Duinen en Programma Noordrand worden er door de landelijke, regionale en lokale overheid beleidsplannen ontwikkeld en uitgevoerd die betrekking hebben op Lentevreugd. Lentevreugd maakt onderdeel uit van het Natura 2000 gebied Meijendel Berkheide. Dat betekent dat het een waardevol natuurgebied is dat extra bescherming krijgt. De provincie Zuid-Holland heeft in 2016 een beheerplan voor Meijendel Berkheide opgesteld en dat in september 2017 vastgesteld. Sindsdien voert Staatsbosbeheer het beheerplan uit, waarbij er in Lentevreugd vooral bloemrijk duingrasland ontwikkeld moet worden.
Lentevreugd maakt tevens deel uit van het Nationaal Park Hollandse Duinen (NPHD) waarin ruim 60 partners samenwerken om de brede kuststrook van Hoek van Holland tot Hillegom te beschermen en te ontwikkelen. Het Duin, Horst & Weide landschap, dat ligt tussen de Haagse en Leidse regio, is een van de gebieden binnen het NPHD. Daarbinnen is De Noordrand – voorheen Groene Zone – aangewezen als een gebied voor weidevogels. In oktober 2025 heeft de gemeente Wassenaar het Programma Noordrand vastgesteld. De gemeente wil maatregelen treffen om de ecologie in de Noordrand te verbeteren, de biodiversiteit te vergroten, en weide- en akkervogels te beschermen. Een van die maatregelen is al getroffen. In maart 2025 is achter Hotel Wassenaar een nieuw weidevogelgebied ingericht. Het was de eerste fase in het natuurontwikkelingsplan dat onderdeel is van de herontwikkeling van vliegveld Valkenburg naar de nieuwe woonwijk Valkenhorst. Hopelijk vinden veldleeuweriken in het nieuwe weidevogelgebied een plek om te broeden. Het op een steenworp afstand liggende Leeuwerikveld komt nadrukkelijk ook in beeld om de veldleeuwerik – na jaren van afwezigheid – weer als broedvogel te verwelkomen.