Watercrassula ontdekt in randsloot

Tijdens een planteninventarisatie in nationaal park Hollandse Duinen, ontdekte een vrijwilliger van KNNV dat er in een randsloot van Lentevreugd watercrassula groeit. Dit is een plant die niet van nature in Nederland voorkomt en behoorlijk kan woekeren. Als je er niets aan zou doen, vormt watercrassula in een paar jaar tijd dichte matten waar andere waterplanten moeilijk doorheen groeien. Omdat het een bedreiging vormt voor inheemse planten is besloten deze invasieve exoot te bestrijden. Begin juni is de woekeraar verwijderd.

  • watercrassula
    watercrassula

Broedt de boomleeuwerik op Lentevreugd?

Eind maart werden er twee boomleeuweriken gespot in Lentevreugd. De vogels vlogen op en streken neer in de duindoorns bij de ingang van het natuurgebied. Eind juni hoorde een vrijwilliger van Staatsbosbeheer de boomleeuwerik zingen toen hij aan het werk was op het parkeerterrein. Nadat hij de vogel in het vizier had gekregen, zag hij hem landen in de strook grond van buurman Overdevest. Op Waarnemingen.nl zijn vanaf maart tientallen waarnemingen doorgegeven van baltsende en zingende boomleeuweriken in Lentevreugd. Is hier misschien sprake van een broedgeval?

  • boomleeuwerik
    boomleeuwerik op takje

Effecten van de droogte op de flora en fauna

Het was heel droog in april. Net als elders in Nederland is dit het derde jaar op rij dat er sprake is van neerslagtekort. In Lentevreugd was dat goed te zien aan de drooggevallen centrale plas. Langs de rellen – daar waar het ‘t natst is – bleef het nog wel groen. Eerst zorgden de boterbloemen en later de ratelaars voor een geel accent. In juni kwam daar het paars van orchideeën bij. Maar op de hogere delen verdorde het gras. Het slangenkruid kwam in bloei, maar de blaadjes hingen slap vanwege de droogte.

rugstreeppad

Half juni kwam er eindelijk regen. Het was onvoldoende om het neerslagtekort aan te vullen, maar wel genoeg om de drooggevallen centrale plas van water te voorzien. Voor de rugstreeppadden het sein om snel de kant op te zoeken om te paaien.

Volgt er binnenkort nog een droge periode, dan mislukt het broedseizoen helaas voor de padden. Veel insecten, zoals vlinders, zullen het dan ook moeilijk krijgen, omdat verdorde planten weinig voedsel bieden en als waardplanten voor rupsen niet voldoen.

Hooglanders aan het pootje baden

Afgelopen week kenden we een aantal zeer warme dagen met temperaturen rond de 30 graden. Mensen zochten verkoeling door een duik in het zwembad of in de zee te nemen. En dat is ook wat de grote grazers doen: zij zoeken het water op. Wandel je op een warme dag langs de grote centrale plas in Lentevreugd, dan is de kans groot dat je daar de kudde Schotse Hooglanders ziet pootje baden.

  • Schotse Hooglanders aan het pootje baden
    Schotse Hooglanders aan het pootje baden

De Konikpaarden “leren” van de koeien. De paarden gingen eerst nog wat schoorvoetend, maar durven nu meer het water in te gaan.

De boertjes zijn terug

Het is volop lente en de eerste trekvogels zijn uit hun winterverblijven teruggekeerd naar Lentevreugd om er te broeden. In het riet zingen de blauwborst en rietgors. Veldleeuweriken hangen jubelend in de lucht. Afgelopen week zijn ook de boerenzwaluwen aangekomen. De warme zuidenwind bracht ze naar ons land vanuit Afrika.

boerenzwaluw jong op kas

Boerenzwaluwen zijn te herkennen aan het blauwzwarte verenkleed en lange buitenste staartpennen. Ze zijn bijzonder wendbaar als ze in de vlucht op insecten jagen. In Lentevreugd zijn er volop insecten te vinden in de grassen, bloemen en struiken. In de broedtijd voeren ze die aan hun jongen. Broeden doen ze niet in Lentevreugd, maar in het omliggende gebied. Vaak in een schuur of stal.

Lentevreugd klaar voor het broedseizoen

Half maart is het broedseizoen begonnen en daarom worden er tot oktober geen beheerwerkzaamheden uitgevoerd in Lentevreugd. Zo kunnen de vogels in alle rust nestelen en hun jongen grootbrengen. Komt de veldleeuwerik broeden? Dat is de grote vraag aangezien het in het hele land slecht gaat met deze prachtige vogel. De vrijwilligers hebben er alles aan gedaan om het de veldleeuwerik naar de zin te maken door het zogenaamde leeuwerikveld kort te maaien en het maaisel af te voeren. Ook elders in het natuurgebied zijn werkzaamheden verricht (zie foto’s). Zo zijn er duindoornstruwelen met wortel en tak verwijderd om open stukken te creëren. De struiken zijn afgevoerd om te voorkomen dat nutriënten (o.a. stikstof) vrijkomt. Het is een herstelmaatregel.

pluktrekmethode
afvoeren duindoornstruiken

Heksensnot

heksensnot

Afgelopen zondag vond in Lentevreugd de eerste excursie van dit jaar plaats. Tijdens de wandeling kwamen de deelnemers een gelatine-achtige brij tegen. Het is heksensnot of sterrenschot. Vroeger dachten mensen namelijk dat het een overblijfsel was van een vallende ster. In werkelijkheid zijn het onbevruchte eitjes van een kikker of pad die door een vogel of vos zijn uitgebraakt. Dit is er gebeurd: een vogel of vos heeft een kikker of pad opgegeten die eitjes bij zich droeg. In de maag van de predator zwelt het niet verteerbare ei-omhulsel op, waarna hij het uitbraakt.

Natuur in de problemen, maar herstel is mogelijk

Dat is de boodschap van het Wereld Natuur Fonds (WNF) in het Living Planet Report dat deze maand verscheen. Hierin staat de relatie tussen natuur en landbouw centraal. Sinds 1990 zijn populaties wilde dieren in zowel open natuurgebieden zoals heide, als in het agrarisch landschap, gemiddeld gehalveerd. Diverse vogel-, vlinder- en reptielensoorten die vroeger algemeen voorkwamen zijn tegenwoordig zeldzaam. Van de boerenlandvogels behoren veldleeuwerik, patrijs en de kemphaan tot soorten die de sterkste daling laten zien. In bossen bleven dierpopulaties gemiddeld stabiel.

gele ratelaar in Lentevreugd

Het Living Planet Report concludeert dat herstel van biodiversiteit mogelijk is, maar doorzettingsvermogen vraagt. Er zijn forse investeringen nodig natuur en landbouw. WNF pleit voor een omslag naar natuurvriendelijke kringlooplandbouw. Boeren die die inspanning leveren moeten daarvoor voldoende worden beloond en gewaardeerd. Daarnaast pleit WNF voor het verbinden en vergroten van natuurgebieden. Herstel van biodiversiteit is een maatschappelijk opgave waaraan iedereen kan bijdragen.

WNF: “Dit is het moment om ons samen in te zetten voor een nieuwe relatie tussen natuur en landbouw, zodat iedereen kan genieten van een mooi landschap vol leven. Waar we in het boerenland koeien in de wei zien grazen en de hemel afspeuren op zoek naar de veldleeuwerik die we horen zingen.”

vrijwilligers aan het werk in Lentevreugd

Stichting Leeuwerikfonds zet zich al jaren in voor terugkeer van de veldleeuwerik in Lentevreugd. Elke donderdagochtend zijn vrijwilligers bezig een deel van het natuurgebied geschikt te maken als broedplaats voor deze prachtige vogel. Wij hopen dit voorjaar het gejubel van de veldleeuwerik te horen.

Vlinderstichting: “Veel dagvlinders achteruitgegaan”.

Op basis van tellingen door honderden vrijwilligers constateert de Vlinderstichting dat veel dagvlinders de afgelopen tien jaar achteruit zijn gegaan. Twee op de drie vlindersoorten ging achteruit. Daar zitten soorten bij die het al lang moeilijk hebben zoals de argusvlinder, maar ook algemeen voorkomende soorten als bont zandoogje en kleine vos. Dat de vlinders in Nederland het zo slecht doen komt in veel gevallen door een combinatie van factoren: verdroging, stikstofuitstoot en minder bloemen.

In Lentevreugd viel vorig jaar ook te merken dat de vlinders het zwaar hadden. De argusvlinder, kleine vos en heivlinder werden maar een paar keer gezien. Ook met de blauwtjes ging het niet goed. Er was een forse afname van het icarusblauwtje. Een lichtpuntje: 2019 was het jaar van de invasie van distelvlinders.

argusvlinder

Waar blijft de sneeuw?

Het zachte winterweer leverde 31 januari een warmterecord op in De Bilt. De temperatuur steeg naar 12,5 graden. Zo warm was het nooit eerder op de laatste dag van januari. Hoe anders was het precies een jaar geleden. Toen lag er sneeuw. Lentevreugd was gehuld in een witte deken.

vos in de sneeuw